Weekbericht 22 oktober 2021 “Een plek in Beek rond 1850”

Rotary Club Nijmegen

Clubjaar 90 /  Jaargang 64 /  Bijeenkomst  22 oktober 2021

Motto van clubvoorzitter Jan Roelof Moll “Rotary beweegt voorwaarts! ”

Betalingen aan penningmeester Jeroen Simkens op rek. NL34SNSB0932203108 t.n.v. RC Nijmegen. Rekening Van Broekhovenfonds: NL29INGB0003575209.

MEDEDELINGEN VAN HET SECRETARIAAT:

Aanwezig: 19 leden, 4 gasten

Gasten: Mark Slinkman, Barbara Kruijsen, Olga Teunissen, Antoinette Cremers

 

PROGRAMMA:

  • 29 oktober: Roswitha Weiler en Myrthe Wijnkoop – “Jullie hebben de klok, wij hebben de tijd” – Vluchtelingenwerk Nederland
  • 5 november: Cees Gips en Jacqueline Legrand – Toelichting concept statuten en huishoudelijk reglement
  • Do 11 november: Thema Carnaval (invulling volgt)
  • 19 november: Ruud Klep – De Versfabriek
  • 26 november: Lily Verhagen – Leven bij de Warao indianen in de Orinoco-delta
  • 3 december: Algemene Leden Vergadering

BELANGRIJKE DATA:

  • 16 november: Gouverneursbezoek samen met andere clubs te Elst
  • 10 december: Lustrumfeest, dag voor 80-plussers

MEDEDELINGEN:

  • Laatste kans voor inschrijving voor tulpenactie.
  • Uitnodiging Tientje voor taal op 12 november; RC Bemmel/Lingewaard.
  • Bespreking statuten op 5 november. Conceptstukken komen volgende week via de mail.
  • Hans de Haan bericht dat Christoph en Margit von Wrisberg vanwege ziekte helaas niet aanwezig kunnen zijn.
  • Bart Benraad bericht dat hij grootvader is geworden van een kleinzoon Sam.

VOORDRACHT:

De voordracht op 22 oktober 2021 wordt verzorgd door Cor Cremers en Barbara Kruijsen onder de titel “Een plek in Beek rond 1850” Het betreft een schilderij dat ook door Cor meegenomen is ter presentatie.

De voordracht wordt ingeleid door Cor, die Barbara Kruijsen introduceert. Barbara is hoofd schilderijen en archief van het Valkhof Museum

Cor vertelt dat hij een bijzondere interesse heeft in zeldzame schilderijen van Nijmegen en omgeving. Zijn belangstelling komt voort uit een lange voorgeschiedenis als inwoner van Nijmegen met een bijzondere aandacht voor landschapschilderijen van Nijmegen en omgeving. Vaak komen berichten dat een interessant schilderij aangeboden wordt pas zeer kort voor de veiling, is er een korte periode voor een respons en is het moeilijk in te schatten wat de prijs zal zijn. De achterliggende gedachte is echter in alle gevallen dat schilderijen met afbeeldingen uit de regio in het ideale plaatje terugkeren naar de plaats van herkomst.

Bij het schilderij “Een plek in Beek” zou het passende spreekwoord kunnen zijn: houd de kerk in het midden. In het verleden was er op die plek een stuwmeer en oudere inwoners van Nijmegen weten nog dat je er destijds kon zwemmen. Later was op de plek van het schilderij de Forellenhof, een forellenkwekerij waar de liefhebbers van een goed visgerecht hun verse forel konden kopen of bevissen. Over de jaren veranderde de omgeving van het kerkje maar het kerkje staat nog steeds in Beek tegenover uitspanning het Spijker en dient als herkenningspunt voor de beelden uit het verleden. De overige op het schilderij aanwezige gebouwen zijn allen 150 jaar later niet meer aanwezig. Een vergelijkbaar kerkje staat in Oosterbeek.

Cor geeft na deze inleidende woorden de floor aan Barbara Kruijsen die aan de hand van een groot aantal beelden van schilderijen een boeiend overzicht geeft over schilderijen van de regio, het grote aantal schilders, die gefascineerd waren door het bijzondere licht en de prachtige bossen op de stuwwal in een overgang naar de rivierdelta. In haar voordracht wordt ook ingegaan op de geschiedenis van de regio.

Een selectie van mooie schilderijen in het bezit van het Valkhof Museum wordt gepresenteerd ter toelichting van het werk van de vele schilders die in hun inspiratie opdeden in Nijmegen en omgeving. Voorbeelden hiervan zijn van Ben Vliegers “ De Grote Markt in Nijmegen” geschilderd tussen 1920 en 1930 en het Zuiderportaal van de Stevenskerk van Jacques Carabain in 1850. Barbara verwijst voor meer schilderijen over de regio naar de Catalogus “ Heerlijke Natuurtaferelen : landschapsschilders 1810-1860” waar een groot aantal werken in staat van romantische landschappen. Vele kunstenaars voelden zich met name aangetrokken tot het gebied dat de grens vormde tussen de Hunnerberg en de Ooijpolder. Dit betrof onder andere Jan van Goyen en Aelbert Cuyp. Met name in de late achttiende en in de negentiende eeuw vestigden veel kunstenaars zich in Ubbergen en

omgeving. Een van hen was Hermanus Koekkoek die vanaf 1824 in Ubbergen woonde waarna hij in 1834 verhuisde naar Kleef waar hij een kunstacademie startte.

Na 1850 nam de interesse van de kunstenaars voor de regio af vanwege een aantal redenen. Allereerst werden de heuvels kaler vanwege bebouwing waardoor de attractiviteit van de aanwezige bossen en daarmee het romantisch gevoel verminderde. Na 1860 was de interesse van de schilders meer gericht op polderlandschappen terwijl de komst van grote aantallen toeristen door de kunstenaars als storend werd ervaren.

Een beperkt aantal schilders zoals Jan Weissenbruch waarvan twee paneeltjes te zien zijn in het Valkhof Museum en Willem Ivens, die in 1893 een schilderij maakte van de Molenvijver bij het Spijker bleven echter geïntrigeerd door het prachtige landschap rond Beek/Ubbergen.

Naar aanleiding van een foto van Ivens wordt uitvoerig gesproken over de locatie van het Spijker dat oorspronkelijk aan de andere zijde van de Rijksstraatweg stond.

Na de zeer onderhoudende en interessante voordracht van Barbara volgt een levendige discussie over de geschiedenis van de regio en van de schilderkunst uit de romantische periode en uit eerdere perioden van de geschiedenis. Hans de Haan stelt de vraag of de illustraties aan de leden beschikbaar gesteld kan worden. Cor Cremers geeft daarop aan dat dit om verschillende redenen niet mogelijk en wensbaar is. De voorzitter sluit iets voor 14.00 uur de discussie met een dankwoord en een geschenkbon voor Barbara.

 

 

Deze jaargang van het Weekbericht wordt geredigeerd door Hans Classen, Tjeerd Jansen, Paul Dirven en Astrid Wessels (vz).

Verzoek van de Ledencommissie: graag de naambadge dragen.