RC Nijmegen weekbericht 19 juni 2020

 

 

Rotary Club Nijmegen

Clubjaar 89 /  Jaargang 62 /  Bijeenkomst 19-06-2020

Motto van clubvoorzitter Tjeerd Jansen: “Rotary verbindt”

Betalingen aan penningmeester Jeroen Simkens op rek. NL34SNSB0932203108 t.n.v. RC Nijmegen. Rekening Van Broekhovenfonds: NL29INGB0003575209.

MEDEDELINGEN VAN HET SECRETARIAAT:

Aanwezig: 23 leden online

Gasten:

PROGRAMMA

  • vr.26 juni  Het Midden-Oosten in onszelf, leren in den vreemde Pieter- Matthijs Gijsbers
  • vr.3 juli     Vooruitblik op het komende Rotary jaar (Rozenhof/online)  Lilian vd Velde
  • vr.10 juli     BBQ (Rozenhof)
  • 17 juli           Arm Nijmegen in corona-tijden  Francis Raymaker
  • 24 juli          Terugblik op een jaar als gouverneur     Anneke Assen
  • 31 juli (5e Vrijdag) Reizen door onze cultuur, Chapelle du Rosaire (Matisse) Cor Cremers
  •  BELANGRIJKE DATA:  
  • 20-26 juni 2020    Rotary International Online Convention
  • 4 september 2020  SAVE THE DATE: Feestelijke bestuursoverdracht (i.p.v. bestuurswissel juli)
  • 13 september 2020  Alternatieve Botary
  • 10 oktober 2020   Les Voies Romaines (Luxemburg)

MEDEDELINGEN:  

Vanaf 3 juli is het de bedoeling dat iedereen zich actief aanmeldt als je de Rotarybijeenkomst in de Rozenhof bezoekt. Daartoe staat nu standaard in je Rotary App dat je afwezig bent. Indien je komt, dit graag activeren in de app.

Verslag

Is Nederland solidair in de EU? Eelke de Jong

De lezing loopt vier onderwerpen langs

  1. Waarom reageerde Portugal zo heftig op de tweet van Hoekstra?Omdat Nederland een belastingparadijs is, waardoor andere landen naar schatting 22 miljard euro per jaar mislopen. Wij hebben er niets aan behalve wat fiscalisten op de Zuid-as. In 2012 ontdekte Portugal dat het nagenoeg geen belasting ontving van de op de Portugese beurs genoteerde bedrijven omdat die fiscale constructies via Nederland hebben. Vandaar.
  2. Nederland is altijd heel streng als schulden terugbetaald moeten worden: zie IJsland (Icesave), Ierland (Nout Wellink) en Europese schuldencrisis
  3. Eurobonds zijn goed voor Nederland en onze pensioenen (stukje van artikel uit Christen Democratische Verkenningen)
  4. De coronacrisis heeft de discussie over eurobonds of andere vormen van gemeenschappelijk door de euro-landen uitgegeven schulden weer hoog doen oplaaien. In deze bijdrage betoog ik dat het hoognodig is dat deze schulden er komen.

Om de noodzaak aan te tonen, neem ik U mee naar 2011. Dan zijn we een aantal jaren na de financiële crisis waarin de Europese Centrale Bank (ECB) met leningen en lage rente de banken heeft ondersteund. Ze vindt het in 2011 tijd om de teugels weer wat aan te halen en neemt maatregelen om de rente weer te verhogen. Dit impliceert ook dat ze voor het hele eurogebied naar een bepaalde omvang van de geldhoeveelheid streeft; een renteverhogen betekent de geldhoeveelheid beperken. Dan komt er aan het einde van 2011 spanning in het systeem. Geld vloeit vanuit de Zuid-Europese landen en Ierland naar banken in Duitsland, Nederland, Luxemburg en Finland. Het gevolg is dat de banken uit de eerste groep landen bijna geen herfinanciering bij de ECB nodig hebben en die uit de tweede groep juist heel veel. Bovendien gaan de zogenaamde Traget2 saldi sterk oplopen. De Noordelijke landen krijgen grote vorderingen op de ECB en de andere juist grote schulden. De rentes gaan ook sterk uiteenlopen; hoge rentes in de Zuidelijke landen, lage rentes in de Noordelijke landen. In feite moet de ECB twee tegenstelde belangen dienen, die van gebieden waar aan krapte aan geld is (de Zuidelijke landen) en die waar een overschot heerst.

Op dat moment moet de ECB uit drie kwaden kiezen. De eerste is, ze zet haar beleid door maar riskeert dan dat door de sterke verschillen in rente binnen het eurogebied, de euro ontbonden moet worden en ophoudt te bestaan. De tweede is dat ze besluit het kapitaalverkeer tussen de euro-landen te beperken, zodat niet langer geld van Zuidelijke landen naar Noordelijke landen stroomt. Hiermee ondergraaft ze het vrije verkeer van kapitaal. De derde mogelijkheid is dat ze besluit haar beleid om de rente te verhogen op te geven en weer ruime financieringsmogelijkheden toe te staan. In feite richt ze haar beleid dan alleen op het belang van de Zuidelijke landen. De ECB besluit voor deze laatste mogelijkheid. Als onderdeel hiervan richt ze ook een heel programma voor het aankopen van obligaties in. Ook stelt ze het Outright Monetary Transactions (OMT) programma voor. Volgens dit programma zou de ECB staatsschulden van een individueel land opkopen als dat er om zou vragen en aan een aantal beleidsvoorwaarden zou voldoen. Gelukkig is dit programma nooit toegepast. Mijn fundamentele bezwaar is altijd geweest dat een voorstel is waarin de knecht (de centrale bankier) de heer (de regering) oplegt hoe te handelen. Dat is de omgekeerde wereld.

Inmiddels weten we ook wat het ruime monetaire beleid impliceert. Financiële marketen worden te veel door de ECB beïnvloed, beleggers gaan weg omdat het rendement te laag (zelfs negatief) wordt. Nederlandse pensioenfondsen kunnen niet of nauwelijks aan hun verplichtingen voldoen. De centrale banken hebben steeds meer activa op de balans staan waardoor de kans op verliezen toeneemt, bijvoorbeeld als de rente weer hoger. Bovendien houden de centrale banken zo lang staatsobligaties in portefeuille dat het steeds meer op monetaire financiering lijkt.

De regeringen staan nu of eigenlijk al veel langer voor een vergelijkbare keuze als de ECB in 2011. De eerste is, men voert eurobonds in. Aan deze obligaties zou de status van senioriteit gekoppeld kunnen worden, zodat een land ze eigenlijk altijd moet terugbetalen. Op het moment dat er een voldoende volume aan eurobonds is kunnen beleggers daarin vluchten. Bovendien kan de ECB deze obligaties kopen en verkopen om de totale geldhoeveelheid en daarmee de rente in het eurogebied te sturen. Daarnaast verwacht ik dat als de regeringen van de Noordelijke landen zich volledig achter dit besluit scharen, de financiële markten het helemaal vertrouwen en de instabiliteit binnen het eurogebied afneemt. Dit opent de mogelijkheid om nadat de corona-crisis is bestreden, de rente weer te verhogen, wat de Nederlandse pensioenen ten goede komt. Als na jaren een groot deel van de staatsschuld in deze gemeenschappelijk schulden luidt, kan een land ok gestraft worden voor wanbeleid, doordat het meer rente moet betalen op schulden die ze onder eigen naam uitgeeft. Dus pas door de invoering van eurobonds kan een land via de financiële markten gesanctioneerd worden.

Voert men nu geen eurobonds in dan zie ik niet hoe de ECB van het huidige ruime monetaire beleid weg kan komen en verwacht ik of inflatie of te hoge schulden of centrale bankiers uit Noordelijke landen dien net als Weber, Stark en Lautenschlaeger er de brui aan geven. Hopen op een Noordelijke euro is na de draai van Merkel zinloos.

De EMU als olietanker (in het Friesch Dagblad opgenomen)

De situatie van de Europese Unie en haar euro is te vergelijken met een olietanker die olie vervoert van verschillende kwaliteit. De olie zit in verschillende compartimenten opgeborgen. Elk compartiment heeft zijn eigen beheerder, die wel olie kan overpompen maar die niet het compartiment kan vergroten of verkleinen. Het groter of kleiner maken van het compartiment kan alleen door de eigenaren van de tanker in onderling overleg. De olie is de nationale geldhoeveelheid, de beheerders zijn de centrale banken, en de eigenaren zijn de nationale regeringen.

In deze vergelijking is het Europese Monetaire Stelsel een systeem waarbij de olie in de vaste compartimenten zit en er geen sluizen tussen de compartimenten zijn.  Kwam er te veel druk op een bepaald compartiment, dan pompten de beheerders de olie van het ene naar het andere compartiment (valutamarktinterventies door de centrale banken). Werd de druk te hoog dan konden de eigenaren beslissen het ene compartiment wat groter te maken dan het andere (herschikking van wisselkoersen).

Door de invoering van de euro hebben we in de olietanker alle schotten weggehaald, immers de olie zou overal van dezelfde kwaliteit moeten zijn. We hebben wel afgesproken dat elke beheerder de olie in zijn oude compartiment blijft beheren. Nu stroomt van tijd tot tijd veel olie naar één kant omdat men de beheerder of eigenaar van dat deel meer vertrouwt. Dit is niet tegen te gaan want er zijn geen schotten meer. Het schip gaat scheef hangen. De eigenaren doen niets en dus denken de beheerders; dan moeten wij maar het schip voor kapseizen behoeden. Wat zij doen is dat ze olie van buiten in het ruim pompen. Soms wat meer in het deel dat leegloopt maar meestal in het hele ruim om het eerlijk te verdelen. Dit voorkomt wel dat het schip nog meer overhelt, maar heeft als prijs dat het dieper komt te liggen. De beheerders vrezen dat als ze hier langer mee doorgaan het schip zo diep komt te liggen dat het alsnog wegzinkt. Zij en wij vragen nu de eigenaren om in het midden van het ruim een deel te maken dat van alle eigenaren gezamenlijk is. Dat geeft stabiliteit en biedt de beheerders de mogelijkheid om bij het overhellen naar een kant olie van of naar het algemene deel te pompen. Hierdoor kunnen ze het schip voor kapseizen behoeden zonder dat het dieper komt te liggen.

Kortom, de euro-bonds of corona-bonds zijn naar mijn mening juist de mogelijkheid om de euro te stabiliseren. Een kans om niet op een situatie af te stevenen met enorme schulden of hoge inflatie. Solidariteit is daarbij noodzakelijker dan ooit tevoren. Het zou daarbij natuurlijk ook helpen als de eigenaren wat minder ruzie maken waardoor het schip minder schommelt, maar dat durf ik al bijna niet meer te vragen.

Dit zijn argumenten in tijden van crises. In normale tijden zijn gezamenlijke schulden ook nodig omdat we in het eurogebied een veilige belegging nodig hebben. Nu zijn dat de obligaties van de Bondsrepubliek, maar als die hun tekort verminderen is de omvang gewoon te klein.

Het Duitse Constitutionele hof heeft een punt als ze stelt dat de onafhankelijkheid van de ECB in gevaar is. Een onafhankelijk orgaan beperkt zich tot het doel waarvoor ze is ingesteld. De ECB neemt nu ook taken op zich die de regeringen laten liggen. Dat is NIET de  bedoeling en daarmee ook ondemocratisch.

Hoe dan wel?

Naar mijn mening moet men eerst bepalen wat men gezamenlijk wil en wat iedere lidstaat beter zelf kan regelen. Beter zelf regelen kan omdat dat efficiënter is of omdat men denkt dat nog vanwege de nationale identiteit moet. Zaken die volgens mij gezamenlijk kunnen: grensbewaking; grensoverschrijdende energienetwerken, landbouw hervormen, rechten naleven en overheidsapparaten efficiënter maken.  Als men bepaald heeft wat men wil, kan men kijken wat de financiële ruimte is en wellicht moet Brusselook meer bronnen hebben.

Vragen vanuit de toehoorders:

Hans de Haan: Is het niet een probleem dat veel posten op monetair gebeid door mensen uit Zuidelijke lidstaten bezet worden, die een heel andere kijk op economie en monetair beleid hebben? Antwoord:  Ja, sinds 2002 (bijna 20 jaar geleden) heb ik al gewaarschuwd voor die fundamentele verschillen in inzicht. Ik snap dan ook niet waarom Duitsland als grootste economie dit toestaat.

Theo: moet buitenslands beleid ook niet gezamenlijk? Antw. Internationale handelsverdragen worden al door de Europese Commissie uit onderhandeld. Als de VS haar rol in de NAVO steeds meer verkleint zal een intensievere wijze van samenwerking op defensie ook nodig zijn. Wat ik overigens prima vind.

Opm. Het lijkt wel alsof men in Den Haag in een eigen bubbel leeft. Men (we) discussiëren te weinig, zie het feit dat de woordvoerders niet op een bijeenkomst van VNO NCW over de steun in Europa waren. EdeJ

Deze jaargang van het Weekbericht wordt geredigeerd door Hans Classen, Maud Graff (vz), Tjeerd Jansen en Astrid Wessels.

Verzoek van de Ledencommissie: graag de naambadge dragen.